აჭარის არქეოლოგიური ძეგლები

ლეგენდა

📍 არქეოლოგიური ძეგლი

როგორ გამოვიყენოთ: დააჭირეთ ძეგლის ბარათს მარცხნივ ან დააჭირეთ წერტილს რუკაზე დეტალური ინფორმაციისთვის. გამოიყენეთ თაგუნას ბორბალი მასშტაბირებისთვის. "მეტის ნახვა" ღილაკზე დაჭერით სტატიაზე გადასვლისთვის.

პუბლიკაციები

ავგიას ეკლესია

არქეოლოგიური ძეგლის პასპორტი არქეოლოგიური ობიექტის დასახელება: ავგიის ნაეკლესიარი              არქეოლოგიური ობიექტის ტიპი: საკულტო ნაგებობა, ეკლესია ქრონოლოგიური ატრიბუცია (ისტორიული ეპოქა, ზუსტი თარიღი)  –  ახ.წ. V-VI სს მისამართი (მუნიციპალიტეტი, ქალაქი, სოფელი, ხეობა) – ქ ბათუმი, ახალსოფლის დასახლება,  ავგიის ქ. N 50, 41˚34”451” N 41˚35’304′ E შესწავლის/კვლევის ისტორია (აღმოჩენის გარემოებები, ძეგლზე ჩატარებული კვლევები, ძეგლზე მომუშავე მკვლევრები, ბიბლიოგრაფია): აღმოჩენის […]

სრულად ნახვა →

ბულულას სადგომი

არქეოლოგიური ობიექტის დასახელება: ბულულას სადგომი არქეოლოგიური ობიექტის ტიპი: სადგომი ქრონოლოგიური ატრიბუცია (ისტორიული ეპოქა, ზუსტი თარიღი)  – პალეოლითი, ძვ. წ. 300-200 000 წელი მისამართი (მუნიციპალიტეტი, ქალაქი, სოფელი, ხეობა, GPS კოორდინატები:) – ხულო, ბეშუმი, ბულულას სერი; N 41 37 02.4 E 042 33 19.2 (41° 38.824’N  42° 31.775’E) შესწავლის/კვლევის ისტორია: (აღმოჩენის გარემოებები, ძეგლზე ჩატარებული კვლევები, ძეგლზე მომუშავე […]

სრულად ნახვა →

დანდალოს შუასაუკუნეების ქვის თაღოვანი ხიდი

არქეოლოგიური ობიექტის დასახელება: დანდალოს შუასაუკუნეების ქვის თაღოვანი ხიდი არქეოლოგიური ობიექტის ტიპი: ხიდი ქრონოლოგიური ატრიბუცია (ისტორიული ეპოქა, ზუსტი თარიღი)  –  ახ.წ. XI-XIII სს მისამართი (მუნიციპალიტეტი, ქალაქი, სოფელი, ხეობა, GPS კოორდინატები) – ქედის მუნიციპალიტეტი,  სოფელი დანდალო, 41.646658/42.107911 შესწავლის/კვლევის ისტორია (აღმოჩენის გარემოებები, ძეგლზე ჩატარებული კვლევები, ძეგლზე მომუშავე მკვლევრები, ბიბლიოგრაფია): შესწავლის/კვლევის ისტორია: ხიდი მდებარეობს ქედის რაიონში, სოფ. დანდალოს ტერიტორიაზე, […]

სრულად ნახვა →

ზენითის საწნახელი

არქეოლოგიური ობიექტის დასახელება: ზენითის საწნახელი არქეოლოგიური ობიექტის ტიპი: სამეურნეო ნაგებობა/საწნახელი   ქრონოლოგიური ატრიბუცია (ისტორიული ეპოქა, ზუსტი თარიღი) – ანტიკური ხანა, ძვ. წ. III ს მისამართი (მუნიციპალიტეტი, ქალაქი, სოფელი, ხეობა) – ქობულეთის მუნიციპალიტეტი, სოფ. ზენითი, 41° 49.156’N  41° 54.198’E შესწავლის/კვლევის ისტორია (აღმოჩენის გარემოებები, ძეგლზე ჩატარებული კვლევები, ძეგლზე მომუშავე მკვლევრები, ბიბლიოგრაფია): ზენითის საწნახლის პირველ აღწერას გვაძლევს ხ. […]

სრულად ნახვა →

ზუნდაგას განძი

არქეოლოგიური  ობიექტის  დასახელება:   ზუნდაგას განძი არქეოლოგიური ობიექტის ტიპი: განძი   ქრონოლოგიური ატრიბუცია (ისტორიული ეპოქა, ზუსტი თარიღი) –  გვიანბრინჯაოს ხანა, ძვ.წ.  X-IX სს მისამართი (ქვეყანა, მუნიციპალიტეტი, ქალაქი, სოფელი, ხეობა, GPS კოორდინატები) – საქართველო, ქედის მუნიციპალიტეტი, სოფ. ზუნდაგა, აჭარისწყლის ხეობა, GPS: N 41°34.140′ E 41°49.910′  შესწავლის/კვლევის ისტორია: (აღმოჩენის გარემოებები, ძეგლზე ჩატარებული კვლევები, ძეგლზე მომუშავე მკვლევრები, ბიბლიოგრაფია)  აღმოჩენის გარემოებები: 1994 […]

სრულად ნახვა →

ზუნდაგის საწნახელი

არქეოლოგიური ობიექტის ტიპი: სამეურნეო ნაგებობა/საწნახელი   ქრონოლოგიური ატრიბუცია (ისტორიული ეპოქა, ზუსტი თარიღი) – განვითარებული შუასაუკუნეები მისამართი (მუნიციპალიტეტი, ქალაქი, სოფელი, ხეობა) – ქედის მუნიციპალიტეტი, სოფ. ზუნდაგა, მახუნცეთის თემი, 41˚34.140’N  41˚49.910’E შესწავლის/კვლევის ისტორია (აღმოჩენის გარემოებები, ძეგლზე ჩატარებული კვლევები, ძეგლზე მომუშავე მკვლევრები, ბიბლიოგრაფია): მდებარეობს ქედის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზუნდაგაში. კერძოდ, გარეუბან ბაბუჩოღლების უკიდურეს ჩრდილო-აღმოსავლეთ მონაკვეთში, მდინარე ზუნდაგისწყლის მარჯვენა სანაპიროზე, […]

სრულად ნახვა →

ისპანის  ტორფქვეშა  ნამოსახლარი

არქეოლოგიური  ობიექტის  დასახელება:  ისპანის  ტორფქვეშა  ნამოსახლარი არქეოლოგიური ობიექტის ტიპი: ნამოსახლარი ქრონოლოგიური ატრიბუცია (ისტორიული ეპოქა, ზუსტი თარიღი) –  ადრებრინჯაოს ხანა, ძვ.წ. IV ათასწლეულის ბოლო- III ათასწლეულის პირველი ნახევარი მისამართი (ქვეყანა, მუნიციპალიტეტი, ქალაქი, სოფელი, ხეობა, GPS კოორდინატები) – საქართველო, ქობულეთის მუნიციპალიტეტი, ისპანი, GPS 41˚52’630” N 41˚47’052” E შესწავლის/კვლევის ისტორია: (აღმოჩენის გარემოებები, ძეგლზე ჩატარებული კვლევები, ძეგლზე მომუშავე მკვლევრები, […]

სრულად ნახვა →

კალოთის ნაეკლესიარი

არქეოლოგიური ობიექტის ტიპი: საკულტო ნაგებობა ქრონოლოგიური ატრიბუცია (ისტორიული ეპოქა, ზუსტი თარიღი) – განვითარებული შუა საუკუნეები,  XI-XIII სს მისამართი (ქვეყანა, მუნიციპალიტეტი, ქალაქი, სოფელი, ხეობა, GPS კოორდინატები) – საქართველო, ხულოს მუნიციპალიტეტი, სხალთის ხეობა, სოფ. კალოთა 41° 31.869’N 42° 28.202’E შესწავლის/კვლევის ისტორია: (აღმოჩენის გარემოებები, ძეგლზე ჩატარებული კვლევები, ძეგლზე მომუშავე მკვლევრები, ბიბლიოგრაფია)   სოფელ კალოთაში ეკლესიის ნაშთები (ტაბ. I/1,  II) ადრიდანვე […]

სრულად ნახვა →

კალოთის სამსხვერპლო-საკურთხეველი

არქეოლოგიური ობიექტის ტიპი: საკულტო ნაგებობა ქრონოლოგიური ატრიბუცია (ისტორიული ეპოქა, ზუსტი თარიღი) – გვიანბრინჯაო-ადრერკინის ხანა, ძვ.წ. I ათასწლეულის პირველი ნახევარი. მისამართი (ქვეყანა, მუნიციპალიტეტი, ქალაქი, სოფელი, ხეობა, GPS კოორდინატები) – საქართველო, ხულოს მუნიციპალიტეტი, სხალთის ხეობა, სოფ. კალოთა GPS 41.531158/42.469925 შესწავლის/კვლევის ისტორია: (აღმოჩენის გარემოებები, ძეგლზე ჩატარებული კვლევები, ძეგლზე მომუშავე მკვლევრები, ბიბლიოგრაფია)   აღმოჩენის გარემოებები: ნიკო ბერძენიშვილის სახელობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის […]

სრულად ნახვა →

კოლოტაურის ნამოსახლარი

არქეოლოგიური ობიექტის დასახელება: კოლოტაურის ნამოსახლარი არქეოლოგიური ობიექტის ტიპი: ნამოსახლარი   ქრონოლოგიური ატრიბუცია (ისტორიული ეპოქა, ზუსტი თარიღი) – ანტიკური ხანა, ძვ. წ. V-IV სს მისამართი (მუნიციპალიტეტი, ქალაქი, სოფელი, ხეობა, GPS კოორდინატები) – ქედის მუნიციპალიტეტი, სოფ. კოლოტაური, აჭარისწყლის ხეობა, GPS N 41°34.890 E 041°52.881 შესწავლის/კვლევის ისტორია: (აღმოჩენის გარემოებები, ძეგლზე ჩატარებული კვლევები, ძეგლზე მომუშავე მკვლევრები, ბიბლიოგრაფია) – აღმოჩენის […]

სრულად ნახვა →

მახვილაურის ნეოლითური ნამოსახლარი

არქეოლოგიური ობიექტის ტიპი: ნამოსახლარი ქრონოლოგიური ატრიბუცია (ისტორიული ეპოქა, ზუსტი თარიღი)  – ნეოლითი, ძვ.წ. VII-VI ათასწლეულები მისამართი (მუნიციპალიტეტი, ქალაქი, სოფელი, ხეობა, GPS კოორდინატები:) – ხელვაჩაური, სოფ. მახვილაური; N 41 35 45.1 E 41 38 41.0 შესწავლის/კვლევის ისტორია: (აღმოჩენის გარემოებები, ძეგლზე ჩატარებული კვლევები, ძეგლზე მომუშავე მკვლევრები)  – მახვილაურის ნეოლითური ნამოსახლარი მდებარეობს აჭარის რეგიონში (დასავლეთ საქართველო), ბათუმიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით […]

სრულად ნახვა →

სიხალიძეების განძი

არქეოლოგიური ობიექტის დასახელება: სიხალიძეების განძი არქეოლოგიური ობიექტის ტიპი: განძი    ქრონოლოგიური ატრიბუცია (ისტორიული ეპოქა, ზუსტი თარიღი) –  გვიანბრინჯაოს ხანა, ძვ.წ.  XII-XI სს მისამართი (ქვეყანა, მუნიციპალიტეტი, ქალაქი, სოფელი, ხეობა, GPS კოორდინატები) – საქართველო, ქედის მუნიციპალიტეტი, სოფ. სიხალიძეები, აკავრეთას (მერისის) ხეობა, GPS 41°34’31” N, 41°59’17” E შესწავლის/კვლევის ისტორია: (აღმოჩენის გარემოებები, ძეგლზე ჩატარებული კვლევები, ძეგლზე მომუშავე მკვლევრები, ბიბლიოგრაფია)  […]

სრულად ნახვა →

სოფ. ქობულეთის მეზოლითური ხანის ნამოსახლარი

არქეოლოგიური ობიექტის ტიპი: ნამოსახლარი ქრონოლოგიური ატრიბუცია (ისტორიული ეპოქა, ზუსტი თარიღი)  – მეზოლითი, ძვ.წ. X-IX ათასწლეულები მისამართი (მუნიციპალიტეტი, ქალაქი, სოფელი, ხეობა, GPS კოორდინატები:) – ქობულეთი, კინტრიშის ხეობა, სოფ. ქობულეთი; N 41 59.386 E 042 13.431 შესწავლის/კვლევის ისტორია: (აღმოჩენის გარემოებები, ძეგლზე ჩატარებული კვლევები, ძეგლზე მომუშავე მკვლევრები)  – სოფ. ქობულეთის ქვის ხანის ნამოსახლარი მდებარეობს ქობულეთიდან დაახლ. 8-10 კმ-ის […]

სრულად ნახვა →

სხალთის ეკლესია

არქეოლოგიური ობიექტის ტიპი: საკულტო ნაგებობა, ეკლესია ქრონოლოგიური ატრიბუცია (ისტორიული ეპოქა, ზუსტი თარიღი) – XIII ს მისამართი (მუნიციპალიტეტი, ქალაქი, სოფელი, ხეობა, GPS კოორდინანტები) – ხულოს მუნიციპალიტეტი, სოფ. ყინჩაური, მდ. სხალთისწყლის ხეობა, GPS 41˚35’073” N 42˚19’767” E შესწავლის/კვლევის ისტორია (აღმოჩენის გარემოებები, ძეგლზე ჩატარებული კვლევები, ძეგლზე მომუშავე მკვლევრები, ბიბლიოგრაფია): აღმოჩენის გარემოებები: პირველი ცნობები სხალთის ეკლესიის შესახებ დაკავშირებულია დიმიტრი […]

სრულად ნახვა →

ფიჭვნარის გორა-ნამოსახლარები

არქეოლოგიური ობიექტის ტიპი: ნამოსახლარი ქრონოლოგიური ატრიბუცია (ისტორიული ეპოქა, ზუსტი თარიღი) –  ძვ.წ. II ათასწლეულის II  ნახევარი – I ათასწლეული მისამართი (ქვეყანა, მუნიციპალიტეტი, ქალაქი, სოფელი, ხეობა, GPS კოორდინატები) – საქართველო, ქობულეთის მუნიციპალიტეტი, ფიჭვნარი.   GPS: 41° 53.291’N 41° 47.241’E შესწავლის/კვლევის ისტორია: (აღმოჩენის გარემოებები, ძეგლზე ჩატარებული კვლევები, ძეგლზე მომუშავე მკვლევრები, ბიბლიოგრაფია)   აღმოჩენის გარემოებები: ფიჭვნარის არქეოლოგიურმა ძეგლმა მკვლევართა ყურადღება  […]

სრულად ნახვა →

ფიჭვნარის დიუნური სადგომი

არქეოლოგიური ობიექტის ტიპი: სადგომი ქრონოლოგიური ატრიბუცია (ისტორიული ეპოქა, ზუსტი თარიღი) – გვიანბრინჯაო-ადრერკინის ხანა, ძვ.წ. II ათასწლეულის II  – I ათასწლეულის I  ნახევარი მისამართი (ქვეყანა, მუნიციპალიტეტი, ქალაქი, სოფელი, ხეობა, GPS კოორდინატები) – საქართველო, ქობულეთის მუნიციპალიტეტი, ქობულეთი, ფიჭვნარი, 41˚53″527” N 41˚46’851′ E შესწავლის/კვლევის ისტორია: (აღმოჩენის გარემოებები, ძეგლზე ჩატარებული კვლევები, ძეგლზე მომუშავე მკვლევრები, ბიბლიოგრაფია)   აღმოჩენის გარემოებები: 1953 წელს […]

სრულად ნახვა →

ფიჭვნარის საკულტო ძეგლი

არქეოლოგიური ძეგლის პასპორტი არქეოლოგიური ობიექტის დასახელება: ფიჭვნარის საკულტო ძეგლი არქეოლოგიური ობიექტის ტიპი: საკულტო ძეგლი ქრონოლოგიური ატრიბუცია (ისტორიული ეპოქა, ზუსტი თარიღი) – გვიანბრინჯაო-ადრერკინის ხანა, ძვ.წ. II ათასწლეულის II ნახევარი მისამართი (ქვეყანა, მუნიციპალიტეტი, ქალაქი, სოფელი, ხეობა, GPS კოორდინატები) – საქართველო, ქობულეთის მუნიციპალიტეტი, ფიჭვნარი, GPS 41˚53″527” N 41˚46’851′ E შესწავლის/კვლევის ისტორია: (აღმოჩენის გარემოებები, ძეგლზე ჩატარებული კვლევები, ძეგლზე მომუშავე […]

სრულად ნახვა →

ჩაისუბანი ანტიკური

არქეოლოგიური ძეგლის პასპორტი არქეოლოგიური ობიექტის დასახელება: ჩაისუბანი არქეოლოგიური ობიექტის ტიპი: შემთხვევითი აღმოჩენა  ქრონოლოგიური ატრიბუცია (ისტორიული ეპოქა, ზუსტი თარიღი) – ანტიკური ხანა, ძვ. წ. IV–III სს მისამართი (მუნიციპალიტეტი, ქალაქი, სოფელი, ხეობა, GPS კოორდინატები) – ქობულეთის მუნიციპალიტეტი, სოფ. ჩაისუბანი, ჩაქვისწყლის ხეობა, 41°42’22.7″N 41°45’21.4″E შესწავლის/კვლევის ისტორია: (აღმოჩენის გარემოებები, ძეგლზე ჩატარებული კვლევები, ძეგლზე მომუშავე მკვლევრები, ბიბლიოგრაფია) – აღმოჩენის გარემოებები: […]

სრულად ნახვა →

ჩაისუბნის განძი

არქეოლოგიური ძეგლის პასპორტი არქეოლოგიური ობიექტის დასახელება:  ჩაისუბნის განძი არქეოლოგიური ობიექტის ტიპი: განძი ქრონოლოგიური ატრიბუცია (ისტორიული ეპოქა, ზუსტი თარიღი) –  გვიანბრინჯაო-ადრერკინის  ხანა, ძვ.წ. I ათასწლეულის  პირველი ნახევარი.   ძვ.წ. VIII-VII სს. მისამართი (ქვეყანა, მუნიციპალიტეტი, ქალაქი, სოფელი, ხეობა, GPS კოორდინატები) – საქართველო, ქობულეთის მუნიციპალიტეტი, სოფელი ჩაისუბანი, ჩაქვისწყლის ხეობა, GPS 41°41′54″ N 41°46′23″ E . შესწავლის/კვლევის ისტორია: (აღმოჩენის გარემოებები, ძეგლზე ჩატარებული […]

სრულად ნახვა →

ხინოწმინდის (ხინოს) იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია

არქეოლოგიური ობიექტის ტიპი: საკულტო ნაგებობა/ეკლესია ქრონოლოგიური ატრიბუცია (ისტორიული ეპოქა, ზუსტი თარიღი)  – IX-XI სს მისამართი (მუნიციპალიტეტი, ქალაქი, სოფელი, ხეობა, GPS კოორდინატები:) – ქობულეთის მუნიციპალიტეტი, ხინოწმინდა, კინტრიშის ხეობა, ჭახათის თემი, 41° 43.771’N 42° 4.730’E შესწავლის/კვლევის ისტორია: (აღმოჩენის გარემოებები, ძეგლზე ჩატარებული კვლევები, ძეგლზე მომუშავე მკვლევრები)  – განვითარებული შუა საუკუნეების საეკლესიო არქიტექტურის გამორჩეული ძეგლია ხინოწმინდის იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია, […]

სრულად ნახვა →

ხიხანის საფორტიფიკაციო ნაგებობა

არქეოლოგიური ობიექტის დასახელება: ხიხანის შუა საუკუნეების საფორტიფიკაციო ნაგებობა              არქეოლოგიური ობიექტის ტიპი: ციხე  ქრონოლოგიური ატრიბუცია (ისტორიული ეპოქა,ზუსტი თარიღი)  –  ახ.წ. XI-XIII სს მისამართი (მუნიციპალიტეტი, ქალაქი, სოფელი, ხეობა) – ხულოს მუნიციპალიტეტი, არსიანის ქედი, სხალთისწყლის ხეობა,GPS კორდინატები:  X 0296895; Y 4601756 შესწავლის/კვლევის ისტორია (აღმოჩენის გარემოებები, ძეგლზე ჩატარებული კვლევები, ძეგლზე მომუშავე მკვლევრები, ბიბლიოგრაფია): შესწავლის/კვლევის ისტორია. ხიხანის ციხემ თავისი […]

სრულად ნახვა →

ხუცუბნის სადგომი

არქეოლოგიური ობიექტის ტიპი: სადგომი ქრონოლოგიური ატრიბუცია (ისტორიული ეპოქა, ზუსტი თარიღი)  – მეზოლითი, ძვ.წ. X-IX ათასწლეულები მისამართი (მუნიციპალიტეტი, ქალაქი, სოფელი, ხეობა, GPS კოორდინატები:) – ქობულეთი, კინტრიშის ხეობა, სოფ. ხუცუბანი;   41˚48.057’N   041˚51.168’E შესწავლის/კვლევის ისტორია: (აღმოჩენის გარემოებები, ძეგლზე ჩატარებული კვლევები, ძეგლზე მომუშავე მკვლევრები)  – ხუცუბნის მეზოლითური ხანის სადგომი მდებარეობს დასავლეთ საქართველოში, კურორტ ქობულეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით, დაახლ. 6 კმ-ის დაშორებით, […]

სრულად ნახვა →

ხუცუბნის სამაროვანი

არქეოლოგიური ობიექტის ტიპი: სამაროვანი   ქრონოლოგიური ატრიბუცია (ისტორიული ეპოქა, ზუსტი თარიღი) – გვიანბრინჯაო-ადრერკინის ხანა, ძვ.წ. VIII-VII საუკუნეები მისამართი (ქვეყანა, მუნიციპალიტეტი, ქალაქი, სოფელი, ხეობა) –  საქართველო, ქობულეთის მუნიციპალიტეტი, კინტრიშის ხეობა, სოფ. ხუცუბანი.  GPS კოორდინატები: N 41˚ 48.057 E 041˚51.168 შესწავლის/კვლევის ისტორია: (აღმოჩენის გარემოებები, ძეგლზე ჩატარებული კვლევები, ძეგლზე მომუშავე მკვლევრები, ბიბლიოგრაფია)  სოფელ ხუცუბანში გვიანბრინჯაო-ადრერკინის ხანის არქეოლოგიური ძეგლების […]

სრულად ნახვა →

ჯანჯღნარის ნამოსახლარი

არქეოლოგიური ობიექტის დასახელება: ჯანჯღნარი არქეოლოგიური ობიექტის ტიპი: ნამოსახლარი ქრონოლოგიური ატრიბუცია (ისტორიული ეპოქა, ზუსტი თარიღი) – ენეოლით-ადრებრინჯაოს ხანა, ძვ.წ. V ათასწლეულის ბოლო – III ათასწლეულის პირველი ნახევარი. მისამართი (ქვეყანა, მუნიციპალიტეტი, ქალაქი, სოფელი, ხეობა, GPS კოორდინატები) – საქართველო, ხულოს მუნიციპალიტეტი, მთა ჯანჯღნარი. GPS N 41°47.272 E 042°25.344 შესწავლის/კვლევის ისტორია: (აღმოჩენის გარემოებები, ძეგლზე ჩატარებული კვლევები, ძეგლზე მომუშავე მკვლევრები, […]

სრულად ნახვა →

ჯვრის მთის ნამოსახლარი

არქეოლოგიური ობიექტის დასახელება: ჯვრის მთის ნამოსახლარი არქეოლოგიური ობიექტის ტიპი: ნამოსახლარი   ქრონოლოგიური ატრიბუცია (ისტორიული ეპოქა, ზუსტი თარიღი) – ანტიკური ხანა მისამართი (მუნიციპალიტეტი, ქალაქი, სოფელი, ხეობა, GPS კოორდინატები) – ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტი, ჯვრის მთა, ჩაქვი–მახინჯაურის ქედი, GPS: 41°40’44.0″N 41°42’58.0″E შესწავლის/კვლევის ისტორია: (აღმოჩენის გარემოებები, ძეგლზე ჩატარებული კვლევები, ძეგლზე მომუშავე მკვლევრები, ბიბლიოგრაფია) – ძეგლი შემთხვევით აღმოჩნდა 2005 წელს. ძეგლის […]

სრულად ნახვა →